Radiochemia i radioanalityka na Wydziale Chemii UG – specjalistyczne kompetencje dla Pomorza

Rozwój energetyki jądrowej na Pomorzu zwiększa zapotrzebowanie na specjalistów posiadających kompetencje w zakresie chemii jądrowej, radiochemii, radioanalityki, ochrony radiologicznej oraz pomiarów promieniotwórczości. Wydział Chemii Uniwersytetu Gdańskiego posiada w tym obszarze szczególną pozycję – Uniwersytet Gdański jest jedyną uczelnią na Pomorzu prowadzącą kształcenie w zakresie chemii jądrowej i radiochemii.

Kształcenie przygotowuje studentów do pracy z metodami służącymi identyfikacji i oznaczaniu radionuklidów, pomiarom promieniowania jonizującego, ocenie skażeń promieniotwórczych oraz ochronie radiologicznej. Są to kompetencje wykorzystywane nie tylko w energetyce jądrowej, ale również w laboratoriach analitycznych, monitoringu środowiska i instytucjach realizujących zadania związane z bezpieczeństwem radiacyjnym.

Uniwersytet Gdański w krajowym systemie monitoringu radiacyjnego

Istotnym kierunkiem rozwoju jest planowane uwzględnienie Uniwersytetu Gdańskiego w rozporządzeniu Rady Ministrów dotyczącym stacji wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych i placówek prowadzących pomiary skażeń promieniotwórczych. Informację o takich planach przekazał Prezes Państwowej Agencji Atomistyki.

Dla Wydziału Chemii ma to konkretne znaczenie. Kompetencje radiochemiczne i radioanalityczne rozwijane na uczelni są bezpośrednio związane z zadaniami realizowanymi w systemie monitoringu radiacyjnego: wykrywaniem obecności radionuklidów, wykonywaniem pomiarów skażeń promieniotwórczych i dostarczaniem danych potrzebnych do oceny sytuacji radiacyjnej.

Planowane uwzględnienie Uniwersytetu Gdańskiego w regulacjach dotyczących tego systemu pokazuje więc, że radiochemia i radioanalityka na Wydziale Chemii mają znaczenie wykraczające poza dydaktykę i badania naukowe. Są to kompetencje istotne z punktu widzenia funkcjonowania państwowego systemu bezpieczeństwa radiacyjnego.

Oznacza to, że absolwenci posiadający takie przygotowanie mogą znaleźć miejsce nie tylko w samej energetyce jądrowej. Specjaliści będą potrzebni również w jej otoczeniu: laboratoriach, jednostkach monitoringu środowiska, ochronie radiologicznej, administracji publicznej oraz podmiotach wykonujących pomiary i analizy związane z bezpieczeństwem.

Bezpieczeństwo mieszkańców i wiarygodna informacja

Radioanalityka ma również wyraźny wymiar społeczny. System bezpieczeństwa radiacyjnego musi opierać się na rzetelnych pomiarach, profesjonalnej interpretacji wyników i kompetentnych instytucjach zdolnych do oceny ewentualnego zagrożenia. Ma to szczególne znaczenie w regionie, w którym rozwijana będzie energetyka jądrowa. Dostępność lokalnych ekspertów i laboratoriów pozwala nie tylko prowadzić monitoring, ale również przekazywać mieszkańcom informacje oparte na danych naukowych.

„Tworzenie nowoczesnej bazy pomiarowej oraz bogatej oferty edukacyjnej z zakresu naturalnej i sztucznej promieniotwórczości jest jednym z kluczowych elementów uzyskania wysokiej świadomości społecznej na temat radioaktywności, a co za tym idzie, obiektywnego spojrzenia na zjawisko promieniotwórczości. Katedra Chemii i Radiochemii Środowiska od wielu lat zajmuje się zagadnieniami radiochemii środowiska i radiotoksykologii, uwzględniając zarówno promieniotwórczość sztuczną jak i naturalną. Realizujemy projekty dotyczące oznaczania naturalnych i sztucznych radionuklidów w próbkach przyrodniczych - morskich i lądowych, rozwijania metod radiochemicznych oraz określania radiotoksyczności produktów spożywczych i radiologicznych skutków pobierania radionuklidów z żywnością. W efekcie prowadzonych badań określa się przede wszystkim potencjalne skutki narażenia wewnętrznego mieszkańców Polski, czyli osób nienarażonych zawodowo na promieniowanie jonizujące.”

- dr hab. Dagmara Strumińska-Parulska, prof. UG (Katedra Chemii i Radiochemii Środowiska,Pracownia Toksykologii i Ochrony Radiologicznej).

Znaczenie dla Wydziału Chemii UG

W przypadku Wydziału Chemii UG łączą się więc trzy konkretne obszary:

• kształcenie specjalistów w zakresie chemii jądrowej, radiochemii i radioanalityki;
• przygotowanie kadr potrzebnych energetyce jądrowej, ochronie radiologicznej, laboratoriom i monitoringowi środowiska;
• udział kompetencyjny w systemie bezpieczeństwa radiacyjnego państwa, którego wyrazem są plany uwzględnienia Uniwersytetu Gdańskiego w odpowiednim rozporządzeniu Rady Ministrów oraz wpisanie do Polskiej Mapy Infrastruktury Badawczej (PMIB) Konsorcjum „Krajowe Laboratoria Doskonałości Toksykologicznej i Monitoringu Biologicznego – POLTOX”, którego jesteśmy członkiem.

Kadry dla rozwijającego się sektora jądrowego

Znaczenie kształcenia prowadzonego na Wydziale Chemii UG jest również bezpośrednio związane z budową pierwszej polskiej elektrowni jądrowej na Pomorzu. Polskie Elektrownie Jądrowe wskazują na potrzebę przygotowania kadr posiadających praktyczne kompetencje m.in. w zakresie pomiarów promieniowania jonizującego, chemii jądrowej, radiochemii, ochrony radiologicznej oraz nowoczesnych metod radioanalitycznych.

To właśnie połączenie unikalnego na Pomorzu kształcenia, potrzeb rozwijającego się sektora jądrowego oraz znaczenia dla systemu monitoringu i bezpieczeństwa radiacyjnego określa dziś rolę radioanalityki i radiochemii na Wydziale Chemii Uniwersytetu Gdańskiego.